PASLANMAZ ÇELIKLERIN KANAĞı [5 Sayfa]


YÜKSEK ALAŞIMLI ÇELİKLERİN KAYNAĞI Krom ile nikel, asitlerin başlıcalarına karşı korozyon mukavemetine sahiptirler. Çelikte bunlardan birinden yada ikisinden yeterince bulunması halinde Paslanmaz adı verilmiş çelik türü elde edilir. Paslanmaz çelikler alaşım içeriğine göre üç gruba ayrılır; a) Korozyona dayanıklı kromlu çelikler b) Isıya dayanıklı kromlu çelikler c) Krom - nikel çelikleri A ) Korozyona dayanıklı kromlu çelikler % 13ün üstünde krom içeriği ile çelik korozyona dayanıklı olur; Burada %13 üzerinde bir oran korozyona dayanıklılıkta bir artma getirmez, yani %13 sınır teşkil etmektedir. Ancak herhangi bir nedenle bir krom kaybının söz konusu olduğu durumlarda, %18 kromlu bir çelik seçimi yapılır. Mekanik mukavemet değeri, karbon oranı ile etkilenir. Ferritik krom çelikleri Ferritik krom çelikleri azami % 0,1 C içerirler. Mukavemet değerleri akma sınırı için 250 300 N/mm2, kopma mukavemeti için 450 - 650 N/mm2, uzama için de % 20 derecesindedir. Genel olarak bu çelikler, kaynak kabiliyeti olan çelikler olarak sınıflandırılmışlardır. Isı etkisiyle ferritik doku kaba tane oluşturmaya ( 900°C) meyleder. Kaynak dikişinin yanındaki ısıdan etkilenmiş bölge (IEB) ’de, daima bu tane büyümesinden dolayı tenasite ve uzama kabiliyetini kaybetmiş bir bölge oluşmaktadır. Karbon, kromla tane sınırlarında krom karbürü oluşturur. Çok sert bir kimyasal bileşik olarak bu karbür, kaynaklı birleşmenin gevrekleşmesine yol açar. Ferritik krom çeliklerinin kaynağı için kaideler Isı yönetimi: Ön ısıtma 250 – 300 °C Kaynak tabakaları arası sıcaklık 200 °C Az ısı girişi ile kaynak edilecek (küçük elektrot çapı, çizgi dikişi) İlâve kaynak metali: Esas olarak bir bazik elektrot kullanılır. En iyisi bir austenitik krom nikel elektrotudur. Kaynak malzemesinin tenasitesi (mekanik özelliklerinin tümü), kaynak gerilmelerinin büyük bölümünü karşılayıp çatlama tehlikesini azaltır. Ana metalle aynı mukavemet değerine yada rengine sahip bir dikiş istendiğinde türden bir elektrotla kaynak yapılmalıdır. Isıl işlem: Maalesef hiçbir ısıl işlem tane büyümesini geri döndüremez. 700 – 800 °C ta bir gerilim giderme tavlaması krom karbürünün zararlı etkisini azaltıp kaynak gerilmelerinin büyük bölümünü yok eder. Ferritik krom çeliğinin soğukta şekillendirilememesi dikkate alınarak kaynaktan sonra düzeltmek için yaklaşık 300 °C a ısıtmak gerekir. Martensitik krom çelikleri %0,1 ile 0,2 arasında karbonlu korozyona dayanıklı krom çelikleri ıslah edilebilir ve doku olarak martensitiktirler. Islâh edilmiş halde mukavemet değerleri ferritik çeliklerinkinden çok daha yüksek olup 550 N/mm2lik akma sınırı ve 900 N/mm2ye kadar çekme mukavemetine sahiptirler. Bu çeliklerde tane büyümesi olmaz; burada sorun, martensit oluşumu sonucu sertliğin artmasıdır. Martensitik krom çelikleri için kaynak kaideleri Isı yönetimi: Ön ısıtma 300 - 350°C Kaynak tabakaları arası sıcaklık 300°C Bu nedenle burada fazla ısıyla kaynak edilecektir. Bu amaçla da kaynak sırasında parça sürekli olarak ısıtılır. Isıl işlem: Doğruca kaynak sıcaklığında, soğutulmadan, parça 700 – 800 °C ta tutulacaktır. İlâve kaynak metali: Burada da normal olarak bir bazik austenitik elektrot kullanılır. Mukavemet açısından eş bir kaynak malzemesi istendiğinde ısı girişi, gevrekleşme tehlikesine karşı, artırılır. % 0,2denfazla karbonlu korozyona dayanıklı krom çeliği kaynağa uygun değildir. B) Isıya dayanıklı krom çelikleri Isıya dayanıklı krom çeliklerinin korozyona dayanıklı çeliklerden başlıca farkı, ateş ve yanma gazları karşısındaki kararlılıklarıdır. Ateşe mukavemet, çelikteki Silisyum ve Alüminyum oranlarının yükseltilmesiyle sağlanır. Yanma gazları karşısında çeliği kararlı hale getirmek için de krom içeriği % 30a kadar çıkarılır (Örneğin X10CrA118; X10CrSi29). Isıya dayanıklı krom çelikleri için kaynak kaideleri Dokunun türüne göre yukarda sözü edilen teknikler uygulanır (Ferritik ise ön ısıtma, az ısı girişi. Martensitik ise çok ısı girişi). Aynı şey kaynak sonrası ısıl işlem için de g [Ödev İndir]