GENEL YAPı ÇELIKLERI [6 Sayfa]


Genel Yapı Çelikleri Genel yapı çeliği, çekme dayanımı ve akma sınırı ile tanımlanan ancak biçimlendirme (ısı işlemi uygulanmamış) suretiyle yapılan ve normalleştirme tavı uygulanmış veya uygulanmamış durumdaki Alaşımsız ve az alaşımlı,çeliklerdir.Burada üst yapı, yol, kanal, köprü vb. inşaat işlerinde kullanılan Yukarıda verilen tanıma uygun şekilde imal edilen çelik profiller (1. T.Z.U, eşkanür, eşkenar) çubuklar, (Beton çelik çubukları ve hasırları hariç) teller, levhalar,şeritler, kalın ve orta kalınlıktaki saçlar ile yarı mamul ve dökme parçaların yapımında kullanılan çelikler ele alınmaktadır.Muayene ve deneyleri TS 2162 ye göre yapılır. I-Sınıflandırma: Genel yapı çelikleri en az çekme dayanımlarına göre Fe 33, Fe34, Fe 37, Fe 42, Fe 46, Fe 50, Fe 52, Fe 60 ve Fe 70 olmak üzere dokuz sınıfa ayrılırlar.Kimyasal bileşim işleme kırılganlığa dayanım ve kaynak edinebilme yetenekleri bakımından ise üçe ayrılırlar. Kalite 1 : Genel amaçlar için kullanılan çeliktir.(Fe 37-1 gibi) Kalite 2 : Sınırlı amaçlar için kullanılan çeliktir.(Fe 37-2 gibi) Kalite 3 : Özel amaçlar için kullanılan çeliktir. (Fe 37-3 gibi) II-Özellikler: a)Kimyasal Özellikler: TS 2162 de verilmiştir. b)Mekanik Özellikler : Çizelge 2 de verilmiştir. c)Yapılış Özellikleri : Genel yapı çelikleri genellikle, sıcak haddelenerek veya sıcak dövülerek yapılır.Kalite-1 çeliklerin üretim yönteminin saptanmasında yapımcı serbesttir ve önceden belirtilmemiş ise, kalite-2 ve kalite-3 çeliklerinin üretiminde de yapımcı serbesttir.Ancak istendiğinde yapımcı üretim yöntemini bildirmek zorundadır.Biçim verme yöntemi ise Çizelge-2 de verilen dioksidasyon durumu önceden belirtilmemiş ise, yapımcı dilediğini seçmekte serbesttir.Saç ve levhalar uygulanacak ısı işlemleri önceden belirtilmelidir.(Sıcak biçimlendirilmiş veya normalleştirme tavı uygulanmış gibi.) c.1) Görünüş: Çelik yüzeyleri uygulanan biçimlendirme yönteminin gerektirdiği düzlükte olmalı ve yüzeylerdeki çizik, tufal, çatlak, çapak gibi yüzey kusurları uygun bir işlemle giderilmiş olmalıdır. c.2) Biçimlenebilirlik: Genel yapı çelikleri soğukta, sıcakta kırılgan olmamalı, çapları çizelge-3 de belirtilen mandreller etrafında 180 derece büküldüğünde dış yüzeylerde çatlama olmamalıdır. c.3) Kenar bükme yeteneği :çizelge-1 de belirtilen çelikler, kenar bükme preslerinde çizelge-3 te belirtilen en az bükme yarı çaplarında çatlamadan bükülmelidir.Soğuk flanşlama ve soğuk kordon çekme ile kenar bükme aynı anlamı taşımaktadır. c.4) Çubuk çekmeye uygunluk :Çizelge-1 de belirtilen çelikler çubuk çekmeye uygun olmalıdır. c.5) Kalıpta dövmeye uygunluk : Çizelge-1 de belirtilen çelikler kalıpta dövmeye uygun olmalıdır. c.6) Dikişli boru yapımı : Dikişli çelik boru yapımına uygun olan çelikler çizelge-1 de gösterilmiştir. c.7) Gevrek kırgınlığa dayanım : Genel Yapı çelikleri kırılgan olmamalıdır. V-Çentikli standart Charpy deney parçaları ile çentik vurma deneyi TS 269 a göre yapıldığında çizelge-2 de verilen değerlere uygun sonuç alınmalıdır. Kalite-3 çeliklerinden yapılmış mamullerde çentik vurma deneyi uygulamak pratik olmadığından dokunun ince yapılı olmasına sağlayacak miktarda azotla birleşebilen elementler (örneğin en az ağırlıkça %0,02 metalik alüminyum bulunmalıdır.Fe37- 3, Fe46-3 ve Fe52-3 çeliklerinden yapılmış kalınlığı 25)-50 mm olan mamuller için gevrek kırılganlığa dayanım saptamak amacı ile yapılan çentik vurma deneyine ek olarak önceden belirtildiğinde kaynak eğme deneyi ile kaynak edilebilme özelliği de belirlenebilir.Çeliğin kırılganlığa dayanımı önceden belirtilmelidir. c.8)Kaynak edilebilme : Çeliklerin, çeşitli kaynak metotlarına uygunluğu genel olarak önceden belirtilemez, çeliğin kaynak edilmesi sırasında ve kaynaktan sonraki durumu yalnız malzemeye bağlı olmayıp, mamulün boyutlarına, şekline ve yapım metotları ile çalışma koşullarına bağlıdır. Çeliklerin eritme kaynağına elverişli olması; genellikle sertleşmeye olan yatkınlığı nedeniyle karbon miktarı ve büyük ölçüde, gevrek kırılganlığa dayanımı göz ön [Ödev İndir]